Sporo informacji przekazywanych podczas rozmów ma znaczenie głównie w chwili, gdy padają dokładnie określone słowa. Prędzej czy później pamięć uczestników może być niepełna, a ponowne odsłuchiwanie długiego pliku na prawdę bardzo często utrudnia szybkie odnalezienie potrzebnego fragmentu. Z tego powodu przygotowywana jest transkrypcja nagrań, czyli przeniesienie treści wypowiadanej w materiale audio albo wideo do formy pisemnej.
W zależności od rodzaju nagrania zapis może dotyczyć jednej osoby lub wieloosobowej rozmowy, a trudność pracy zmienia się wraz z jakością dźwięku. Zupełnie inaczej wygląda materiał z wyraźną wymową i jednym rozmówcą, a zupełnie inaczej spotkanie, w trakcie którego głosy nakładają się na siebie. Znaczenie mają również pauzy, urwane zdania, powtórzenia i fragmenty wypowiadane niewyraźnie (zobacz: transkrypcje cennik). W takich wypadkach nie powinno się w sposób automatyczny zastępować niezrozumiałych słów własną interpretacją, ponieważ wręcz niewielka zmiana może wpłynąć na sens całej wypowiedzi.
Szczególnego znaczenia nabiera zapis materiału, który ma zostać wykorzystany w sprawie formalnej. Transkrypcja do sądu powinna być przygotowywana z uwzględnieniem charakteru nagrania a także celu, któremu ma służyć dokument. Ważne może być dokładne wskazanie rozmówców, zachowanie kolejności wypowiedzi a także możliwość odnalezienia konkretnego miejsca w materiale źródłowym. Przy dłuższych nagraniach pomocne są oznaczenia czasu, ponieważ pozwalają sprawdzić, z jakiego fragmentu pochodzi dana część zapisu. Nie zawsze prawidłowe jest także poprawianie języka osób mówiących. Wypowiedzi ustne różnią się od tekstu pisanego, dlatego występują w nich błędy, powtórzenia czy zdania rozpoczęte i niedokończone. Ich nadmierne wygładzanie może spowodować, że dokument przestanie wiernie przedstawiać przebieg rozmowy. Sposób opracowania powinien zatem wynikać z tego, czego wymaga dokładnie sprecyzowane wykorzystanie materiału.
W praktyce dużo czasu może zająć nie samo wpisywanie słów, lecz rozstrzyganie miejsc problematycznych. Wartościowy stenogram nie powinien opierać się na zgadywaniu, gdy nagranie nie daje możliwość niedwuznacznie ustalić wypowiedzi. Szum uliczny, odgłosy urządzeń, rozmowy prowadzone w tle czy duża odległość od mikrofonu potrafią sprawić, że pojedyncze słowo staje się skomplikowane do rozpoznania. Jeszcze większym wyzwaniem są sytuacje, w których rozmówcy mówią jednocześnie. Wówczas niezbędne może być wielokrotne odsłuchanie krótkiego fragmentu i zestawienie go z kontekstem całej rozmowy. Kontekst pomaga zrozumieć wypowiedź, ale nie powinien być traktowany jako podstawa do dopisywania treści, której w rzeczywistości nie słychać. W dokumentach o charakterze formalnym szczególnie ważne jest rozdzielenie tego, co wynika bezpośrednio z nagrania, od tego, co mogłoby być jedynie domysłem osoby wykonującej zapis.
Znaczenie ma również sposób przygotowania materiału przed rozpoczęciem pracy. Oryginalne nagranie powinno pozostać dostępne, ponieważ zapis tekstowy nie zastępuje źródła i w razie konieczności może wymagać porównania z konkretnym fragmentem audio albo wideo. Przydatne okazuje się też zachowanie jednolitego sposobu oznaczania osób, czasu oraz fragmentów, których nie można dokładnie odczytać. W sytuacji kilku godzin materiału warto zwracać uwagę na ciągłość zapisu, ponieważ zmiana oznaczenia jednego rozmówcy może w późniejszym czasie utrudnić interpretację całego dokumentu. Na prawdę istotna jest również jakość samego pliku. Kompresja, bardzo cichy dźwięk lub nagranie zrealizowane z sporej odległości mogą ograniczać dokładność zapisu niezależnie od sposobu jego opracowania. Dlatego przy ocenie gotowego dokumentu trzeba brać pod uwagę nie tylko formę tekstu, lecz również możliwości i ograniczenia materiału, z którego został on sporządzony.
Sprawdź: stenogram.