Przygotowywanie posiłków w różnorakich częściach świata wiąże się z odmiennym podejściem do składników, przypraw i sposobu podawania jedzenia. W Indiach bardzo duże znaczenie mają lokalne warunki uprawy, przystępność towarów a także zwyczaje powiązane z codziennym życiem. W niektórych domach posiłki opierają się głównie na roślinach strączkowych i warzywach, w innych częściej wykorzystuje się ryby, drób albo baraninę.
Różnice widoczne są także w sposobie planowania menu. Nie zawsze przygotowuje się jedno danie, które ma zawierać wszystkie składniki. Często osobno gotuje się ryż, przyrządza warzywa i przygotowuje sos, a dopiero na talerzu łączy się je w odpowiednich proporcjach. Dania indyjskie mogą mieć postać gęstych potrawek, smażonych przekąsek, pieczonych placków lub potraw ryżowych z dodatkiem aromatycznych składników. Ich nazwy nie za każdym razem wskazują na podobny sposób przygotowania, ponieważ przepisy zmieniają się zależnie od regionu, rodzinnych przyzwyczajeń i dostępnych towarów. Wręcz popularne potrawy mają wiele odmian, a drobna zmiana proporcji może wpłynąć na ich smak i konsystencję.
Istotnym elementem wielu przepisów jest praca z przyprawami, które dodaje się na różnych etapach gotowania. Całe nasiona kuminu, gorczycy lub kolendry można krótko podgrzać na tłuszczu, zanim trafią do garnka pozostałe składniki. Powinno się jednakże kontrolować temperaturę, ponieważ niewielkie nasiona bardzo szybko się przypalają i mogą nadać potrawie gorzki posmak. Mielone przyprawy zachowują się przeciwnie, dlatego na prawdę bardzo często dodaje się je razem z niewielką ilością płynu lub po wcześniejszym podsmażeniu cebuli i pomidorów. Indyjskie jedzenie nie za każdym razem jest ostre. O poziomie pikantności decyduje przede wszystkim ilość i rodzaj chili, jednak kardamon, cynamon, kurkuma czy koper włoski wpływają na aromat w inny sposób. Znaczenie ma także świeżość towarów. Przyprawy przechowywane przez długi okres czasu w otwartych opakowaniach stopniowo tracą intensywność, co może skłaniać do zmiany ich ilości w przepisie. Nie należy jednak zwiększać wszystkich proporcji jednocześnie, ponieważ łatwo wówczas zatrzeć różnice między poszczególnymi składnikami. W praktyce nie gorzej dodawać przyprawy stopniowo i sprawdzać smak na kolejnych etapach przygotowania, zwłaszcza gdy receptura zawiera kilka mocnych aromatów.
Osobną część tradycji kulinarnej stanowią potrawy organizowane z ciasta, ryżu i fermentowanych składników. Dosa to cienki placek sporządzany zazwyczaj z ciasta na podstawie ryżu i soczewicy, które przed użyciem pozostawia się do fermentacji. Proces ten wpływa na strukturę ciasta i jego smak, a czas fermentowania zależy między innymi od temperatury otoczenia. Z kolei idli to miękkie, gotowane na parze placuszki, na prawdę często podawane z chutneyem albo sosem na bazie soczewicy. W obu przypadkach ważne są proporcje składników oraz właściwa konsystencja masy. Zbyt gęste ciasto może utrudnić uzyskanie cienkiej dosy, natomiast niewłaściwe warunki fermentacji wpływają na końcowy rezultat. W innych częściach kraju częściej spotyka się roti, chapati i naan, czyli różnorodne rodzaje pieczywa podawanego do potraw z sosem. Nie są to nazwy zamienne, ponieważ poszczególne rodzaje placków różnią się składem, techniką przygotowania i sposobem wypieku. Kuchnia indyjska obejmuje też potrawy z ryżu, tj. pulao i biryani. W współzależności od przepisu ryż może być gotowany razem z przyprawami i dodatkami albo przygotowywany w kilku etapach, co wymaga kontroli ilości płynu i czasu obróbki.
Na sposób jedzenia wpływają też zwyczaje rodzinne, religijne i regionalne. W wielu społecznościach ważną rolę odgrywają posiłki bezmięsne, ale nie znaczy to, że wszystkie osoby w Indiach stosują taką samą dietę. Zastosowanie mleka, jogurtu, masła klarowanego czy roślin strączkowych zależy od dokładnie określonej tradycji i rodzaju potrawy. W przepisach wegetariańskich białko może pochodzić w głównej mierze z soczewicy, ciecierzycy, fasoli, grochu albo sera paneer. Przy planowaniu posiłku znaczenie ma także ranking składników o różnej strukturze. Miękkie warzywa w sosie mogą być podawane z sypkim ryżem, a gęsta potrawa z soczewicy z plackiem, którym nabiera się porcje. Dodatki, tj. raita na bazie jogurtu, chutney z ziół czy marynowane warzywa, wprowadzają odmienne smaki i zmieniają sposób odbierania głównego dania. Nie wszystkie dodatki pasują do każdej receptury, a ich ilość powinna uwzględniać intensywność przypraw a także konsystencję pozostałych elementów. Przy odtwarzaniu konkretnych potraw warto więc sprawdzać regionalne pochodzenie przepisu, rodzaj używanego produktu i opis kolejnych etapów przygotowania, zamiast opierać się tylko na nazwie dania albo ogólnym określeniu kuchni.
Dodatkowe informacje: wegetariańska kuchnia indyjska.